👩💼 ગુજરાત સરકારની નોકરીમાં મહિલાઓ માટે 33% અનામત
ગુજરાત સરકાર • સામાન્ય વહીવટ વિભાગ • ઠરાવ તા. 02-09-2020
મહિલા અનામત
Reservation
Merit Principle
Compartmental Quota
ગુજરાત સરકારની સીધી ભરતીની સેવાઓ અને જગ્યાઓમાં મહિલાઓ માટેની અનામત અગાઉ 30% હતી, જેને વધારીને 33% કરવામાં આવી હતી.
આ ઠરાવનો અત્યંત મહત્વનો મુદ્દો એ છે કે મહિલા અનામત Horizontal Reservation છે. એટલે તેને SC, ST, SEBC જેવી vertical/social category reservationથી અલગ રીતે સમજવાની રહે છે.
01. ઠરાવની મૂળ માહિતી
| વિગત | માહિતી |
|---|---|
| સરકાર | ગુજરાત સરકાર |
| વિભાગ | સામાન્ય વહીવટ વિભાગ |
| તારીખ | 02-09-2020 |
| વિષય | રાજ્ય સરકારની નોકરીઓમાં મહિલાઓ માટે અનામત જગ્યાઓ રાખવા બાબત |
| મહિલા અનામત | 33% |
| Reservation Nature | Horizontal Reservation |
02. 30%માંથી 33% મહિલા અનામત
ઠરાવના background મુજબ રાજ્ય સરકારની સીધી ભરતીની સેવાઓ અને જગ્યાઓ ઉપર મહિલાઓ માટે અગાઉ 30% અનામત હતી. ત્યારબાદ તેને વધારીને 33% મહિલા અનામત કરવામાં આવી.
03. 2018ની સૂચનાઓમાં ફેરફાર કેમ?
મહિલા અનામત અમલમાં મૂકવાની કાર્યપદ્ધતિ અંગે અગાઉ 01-08-2018ના ઠરાવથી સ્પષ્ટતાઓ કરવામાં આવી હતી.
તાજેતરના Gujarat High Courtના ચુકાદામાં મહિલા અનામતની ગણતરી, General Category અને horizontal reservation અંગે મહત્વપૂર્ણ સ્પષ્ટતા કરવામાં આવતા સરકારે અગાઉની 01-08-2018ની સૂચનાઓ રદ કરીને revised procedure જાહેર કરી.
04. સૌથી મહત્વપૂર્ણ નિયમ — Women Reservation Horizontal છે
મહિલા અનામત SC, ST, SEBC જેવી vertical categoryની જેમ અલગ social category નથી.
તે વિવિધ categoriesની અંદર horizontally operate કરે છે.
05. General Categoryમાં મહિલા અનામત કેવી રીતે ભરાશે?
General Categoryમાં મહિલાઓ માટે રાખવામાં આવેલી horizontal reserved vacancies માટે તમામ મહિલાઓ considerationમાં આવી શકે છે — તેમની caste categoryને આધારે તેમને બહાર રાખી શકાતી નથી.
06. તેનો સરળ અર્થ શું થાય?
General women horizontal vacancy માટે merit પ્રમાણે consider થઈ શકે છે.
જો merit પ્રમાણે General women's horizontal slotમાં આવે, તો માત્ર casteના કારણે તેને તે slot માટે exclude કરવાની નથી.
07. “General Category” અને “Reserved Caste” વચ્ચે ગેરસમજ
ઠરાવમાં High Courtના directionsને અનુસરી સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે General Categoryમાં women horizontal reservation all women irrespective of caste statusમાંથી ભરવાનું છે.
08. SC, ST અને SEBC મહિલા અનામત
SC, ST અને SEBC categoriesની અંદર પણ મહિલાઓ માટે compartmental horizontal reservation લાગુ પડે છે.
| Vertical Category | Women Reservation Treatment |
|---|---|
| SC | SC categoryની અંદર compartmental horizontal adjustment |
| ST | ST categoryની અંદર compartmental horizontal adjustment |
| SEBC | SEBC categoryની અંદર compartmental horizontal adjustment |
| General | General women horizontal vacancies — merit મુજબ તમામ eligible womenમાંથી |
09. Open Meritમાં પસંદ થયેલી મહિલા
જે મહિલા ઉમેદવાર પોતાની ગુણવત્તા/meritના આધારે Open Meritમાં સ્થાન મેળવે છે, તેને માત્ર તેની SC/ST/SEBC categoryના કારણે respective compartmental horizontal women quota સામે ગણવાની નથી.
10. Example દ્વારા સમજીએ
ધારો કે એક SEBC મહિલા ઉમેદવારના marks એટલા ઊંચા છે કે તે Open Meritમાં પસંદ થાય છે.
તો માત્ર તે SEBC categoryની છે એટલા માટે તેને SEBC Women Horizontal Reservationની reserved seat સામે adjust કરવાની નથી. Open Merit selection અને compartmental women quotaને ઠરાવમાં દર્શાવેલી પદ્ધતિ પ્રમાણે અલગ રીતે consider કરવાના રહેશે.
11. Merit સૌથી મહત્વપૂર્ણ આધાર
General Categoryની women horizontal vacancies ભરતી વખતે eligible women candidatesને Meritના આધારે consider કરવાની પદ્ધતિ ઠરાવમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવી છે.
12. Vertical vs Horizontal Reservation
| Vertical Reservation | Horizontal Reservation |
|---|---|
| SC, ST, SEBC વગેરે | Women Reservation |
| Category-based vertical structure | Vertical categoriesમાં cross-cutting reservation |
| Candidateની social category સાથે જોડાયેલ | Women candidates માટે applicable horizontal benefit |
13. Recruitment Authority માટે Practical Formula
Step 2: Merit list અને Open Merit selections identify કરો.
Step 3: દરેક applicable categoryમાં women horizontal requirement check કરો.
Step 4: General women horizontal vacancies માટે caste irrespective merit principle લાગુ કરો.
Step 5: Open Meritમાં આવેલી reserved-category womanને automatically તેના compartmental women quotaમાં ગણશો નહીં.
Step 6: Final category-wise horizontal adjustment verify કરો.
14. Recruitment Checklist
| ✓ | ચકાસવાની બાબત |
|---|---|
| □ | કુલ vacanciesમાં applicable 33% women reservation ગણ્યું? |
| □ | Women reservationને horizontal તરીકે treat કર્યું? |
| □ | SC/ST/SEBC compartmental women quota અલગ રીતે check કર્યું? |
| □ | Open Merit women candidates પહેલાં identify કર્યા? |
| □ | General women horizontal vacanciesમાં caste statusના આધારે eligible womanને exclude તો નથી કરી? |
| □ | Open Merit womanને તેની respective compartmental reserved women quotaમાં ખોટી રીતે adjust તો નથી કરી? |
| □ | Final merit/category matrix cross-check કરી? |
| □ | Latest applicable Government instructions/court orders verify કર્યા? |
15. Quick Reference
| મુદ્દો | જોગવાઈ / Clarification |
|---|---|
| Women Reservation | 33% |
| Nature | Horizontal Reservation |
| General Women Horizontal Seats | All eligible women irrespective of caste status |
| SC/ST/SEBC | Compartmental Horizontal Reservation |
| Open Merit Woman | Respective compartmental quotaમાં automatically ગણવાની નથી |
| Selection Basis | Merit + applicable horizontal adjustment |
| Earlier Procedure | 01-08-2018 instructions revised/rescinded |
| GR Date | 02-09-2020 |
16. FAQ
ગુજરાત સરકારમાં મહિલાઓ માટે કેટલું reservation છે?
આ ઠરાવના background મુજબ સીધી ભરતીમાં મહિલાઓ માટે 33% reservation છે.
Women reservation horizontal છે?
હા. મહિલા અનામતને Horizontal Reservation તરીકે અમલમાં મૂકવામાં આવે છે.
General women quotaમાં માત્ર General casteની મહિલા જ આવે?
ના. ઠરાવમાં દર્શાવેલા High Courtના direction મુજબ General Categoryમાં women horizontal reservation તમામ eligible womenમાંથી irrespective of caste status ભરવાનું છે.
SC/ST/SEBC મહિલા Open Meritમાં આવે તો શું?
ઠરાવ મુજબ Open Meritમાં આવેલી મહિલાને માત્ર તેની reserved categoryના કારણે respective compartmental horizontal quotaમાં ગણવાની નથી.
આ ઠરાવ કઈ તારીખનો છે?
03 August 2020.
📄 મૂળ 3-Page Women Reservation GR
👁 Original GR જુઓ ⬇ Download PDF
👩💼 33% Reservation for Women in Gujarat Government Recruitment
Government of Gujarat • General Administration Department • Resolution dated 02-09-2020
Women Reservation
Reservation
Merit
Compartmental Quota
The Resolution clarifies the method of implementing 33% reservation for women in direct recruitment to Gujarat Government services and posts.
Its central principle is that reservation for women is horizontal reservation. It therefore operates across the applicable vertical categories rather than functioning as a separate vertical caste category.
01. Resolution at a Glance
| Item | Details |
|---|---|
| Government | Government of Gujarat |
| Department | General Administration Department |
| Date | 02-09-2020 |
| Subject | Reservation of posts for women in State Government employment |
| Women Reservation | 33% |
| Nature | Horizontal Reservation |
02. Increase from 30% to 33%
The background recorded in the Resolution explains that reservation for women in direct recruitment had earlier been 30% and was subsequently increased to 33%.
03. Revised Procedure
Earlier instructions regarding implementation of women's reservation had been issued on 01-08-2018.
Following the relevant Gujarat High Court judgment concerning the calculation and operation of women's horizontal reservation, the Government reconsidered the earlier procedure and issued the clarifications contained in this Resolution.
04. Women Reservation is Horizontal
Women's reservation is not a separate vertical social category like SC, ST or SEBC. It operates horizontally across the applicable categories.
05. General Category Women Reservation
Horizontal reservation for women in the General Category is available to be filled from among eligible women irrespective of their caste status.
06. SC, ST and SEBC Women
The Resolution also explains the operation of compartmental horizontal reservation for women within SC, ST and SEBC categories.
| Category | Women Reservation Treatment |
|---|---|
| SC | Compartmental horizontal adjustment within SC |
| ST | Compartmental horizontal adjustment within ST |
| SEBC | Compartmental horizontal adjustment within SEBC |
| General | Eligible women considered according to merit irrespective of caste status |
07. Women Selected in Open Merit
Women candidates who enter the selection through Open Merit are not to be counted against their respective SC/ST/SEBC compartmental horizontal women quota merely because they belong to that reserved category.
08. Simple Example
Suppose an SEBC woman secures marks high enough to be selected in Open Merit.
Her selection is first treated according to the Open Merit principle. She should not automatically be consumed against the SEBC women's compartmental horizontal quota merely because her social category is SEBC.
09. Vertical vs Horizontal Reservation
| Vertical Reservation | Horizontal Reservation |
|---|---|
| SC, ST, SEBC etc. | Women reservation |
| Vertical social-category structure | Cross-cuts applicable vertical categories |
| Category-specific | Adjusted horizontally according to the prescribed method |
10. Selection Workflow
11. Recruitment Authority Checklist
| ✓ | Check |
|---|---|
| □ | Has the applicable 33% women reservation been calculated? |
| □ | Has women's reservation been treated as horizontal? |
| □ | Have Open Merit women candidates been identified first? |
| □ | Have SC/ST/SEBC compartmental women requirements been checked? |
| □ | Has any woman been excluded from a General women slot merely because of caste status? |
| □ | Has an Open Merit woman been incorrectly consumed against her compartmental quota? |
| □ | Has the final merit/category matrix been cross-checked? |
| □ | Have subsequent Government and court instructions been verified? |
12. Quick Reference
| Issue | Rule / Clarification |
|---|---|
| Women Reservation | 33% |
| Reservation Type | Horizontal |
| General Women Slots | Eligible women irrespective of caste status |
| SC/ST/SEBC Women | Compartmental horizontal reservation |
| Open Merit Woman | Not automatically counted against respective compartmental quota |
| Selection | Merit followed by applicable horizontal adjustment |
| Resolution Date | 02-09-2020 |
13. FAQ
What percentage of reservation is provided for women?
The Resolution records 33% reservation for women in the covered direct recruitment.
Is women's reservation horizontal?
Yes. It operates as horizontal reservation.
Are General women vacancies restricted only to women of an unreserved caste?
No. The Resolution reproduces the High Court direction that horizontal reservation for women in the General Category is available amongst women irrespective of caste status.
What if an SC/ST/SEBC woman qualifies in Open Merit?
The Resolution states that women coming in Open Merit should not be counted in their respective compartmental horizontal SC/ST/SEBC quota merely on account of their category.
📄 Original 3-Page Government Resolution
👁 View Original GR ⬇ Download PDF
.jpeg)
0 Comments