ફેમિલી કોર્ટમાં ઇવિડન્સ એક્ટના કડક નિયમો બંધનકર્તા નથી: WhatsApp મેસેજ છૂટાછેડા માટે ગ્રાહ્ય પુરાવો બની શકે

કાયદાકીય બાબતોમાં ઘણીવાર ટેકનિકલ કારણોસર ન્યાય મળવામાં વિલંબ થતો હોય છે, પરંતુ છત્તીસગઢ હાઇકોર્ટે હાલમાં જ એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપીને સ્પષ્ટતા કરી છે. ફેમિલી કોર્ટમાં છૂટાછેડાના કેસ દરમિયાન જો પત્ની કે તેના પરિવારજનો પર થયેલ માનસિક ક્રૂરતા વોટ્સએપ મેસેજ/ચેટ્સ દ્વારા સાબિત થતી હોય, તો પુરાવા કાયદાના કડક નિયમો (સેક્શન 65B ના સર્ટિફિકેટ) ના બહાને તેને ફગાવી શકાય નહીં. 

કેસની વિગતો:-

• કેસનું નામ: અર્ચના સિંહ વિ. આનંદ કુમાર (Archana Singh v. Anand Kumar) 

• કેસ નંબર: FA(MAT) No. 189 of 2024 
• સાયટેશન: 2026:CGHC:41301-DB 
• અદાલત: છત્તીસગઢ હાઇકોર્ટ (બિલાસપુર) 
• બેંચ: માનનીય જસ્ટિસ શ્રી પાર્થ પ્રતીમ સાહૂ અને માનનીય જસ્ટિસ શ્રીમતી સુષમા સાવંત (Division Bench) 
• ચુકાદાની તારીખ: 23 સપ્ટેમ્બર, 2026 (અનામત તારીખ: 15 સપ્ટેમ્બર, 2026) 
• મૂળ આદેશ: ફેમિલી કોર્ટ, અંબિકાપુર (સુરગુજા) નો સિવિલ સૂટ નં. 169A/2022 નો હુકમ (તારીખ: 02/04/2024) 

પૃષ્ઠભૂમિ 

1. અર્ચના સિંહ (અપીલકર્તા/પત્ની) ના લગ્ન 05 ડિસેમ્બર, 2021 ના રોજ હિન્દુ રીત-રિવાજ મુજબ આનંદ કુમાર (સામેવાળા/પતિ) સાથે થયા હતા. 

2. લગ્નના થોડા જ દિવસોમાં પતિ દ્વારા પત્ની સાથે મારપીટ, ગાળાગાળી અને દહેજમાં એર-કન્ડીશનર  ની માંગણી કરવામાં આવતી હતી. 

3. પતિએ પત્નીની બે નાની બહેનોના મોબાઈલ પર પણ અત્યંત અશ્લીલ અને અપમાનજનક મેસેજ (WhatsApp Text Messages) મોકલ્યા હતા. 

4. ફેમિલી કોર્ટ અને હાઇકોર્ટ બંને સમક્ષ પતિ નોટિસ મળવા છતાં પણ હાજર રહ્યો ન હતો, જેથી તેની સામે એકતરફી (Ex-parte) કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી.

ફેમિલી કોર્ટનો નિર્ણય અને હાઇકોર્ટમાં અપીલ

• ફેમિલી કોર્ટે પત્નીની છૂટાછેડાની અરજી એવા આધાર પર ફગાવી દીધી હતી કે વોટ્સએપ ચેટ્સ કોણે મોકલી છે તે ઓળખ સાબિત કરવા માટે પુરાવા કાયદા મુજબ યોગ્ય પુરાવો રજૂ કરાયો નથી અને ચેટ્સ અપૂર્ણ છે. 

• અપીલકર્તા પત્નીએ ફેમિલી કોર્ટ એક્ટ, 1984 ની કલમ 19(1) હેઠળ હાઇકોર્ટમાં અપીલ કરી હતી. 

હાઇકોર્ટના મુખ્ય અવલોકનો અને કાનૂની મુદ્દા

1. ફેમિલી કોર્ટ એક્ટની કલમ 14 નો સંદર્ભ (Section 14 of Family Courts Act, 1984):

o હાઇકોર્ટે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે Family Courts Act, 1984 ની Section 14 મુજબ ફેમિલી કોર્ટ સામાન્ય સિવિલ કોર્ટની જેમ ઇન્ડિયન ઇવિડન્સ એક્ટ (Indian Evidence Act, 1872) ના સખત અને ટેકનિકલ નિયમોથી બંધાયેલી નથી. 

o ફેમિલી કોર્ટ વિવાદના યોગ્ય નિકાલ માટે કોઈ પણ રિપોર્ટ, સ્ટેટમેન્ટ, દસ્તાવેજ કે માહિતીને પુરાવા તરીકે સ્વીકારી શકે છે, પછી ભલે તે ઇવિડન્સ એક્ટ હેઠળ ગ્રાહ્ય (Admissible) હોય કે ન હોય. 

2. અખંડિત અને પડકારાયા વગરના પુરાવા (Unchallenged Evidence):

o સામેવાળા (પતિ) એ કોર્ટમાં હાજર થઈને વોટ્સએપ ચેટ્સ (Exs.P.2 & P.3) ના વિષયવસ્તુ કે મોબાઈલ નંબર અંગે કોઈ ઇનકાર કે વિરોધ નોંધાવ્યો ન હતો. તેથી તેને બિન-પડકારાયેલા પુરાવા ગણીને અવગણી શકાય નહીં. 

3. માનસિક ક્રૂરતાની વ્યાખ્યા (Mental Cruelty):

o સુપ્રીમ કોર્ટના પ્રખ્યાત ચુકાદાઓ (Samar Ghosh v. Jaya Ghosh અને Vishwanath Agrawal v. Sarla Vishwanath Agrawal) ને ટાંકીને કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે, સાળીઓ/પરિવારજનો પ્રત્યે પણ અત્યંત અપમાનજનક શબ્દો વાપરવા અને માનસિક ત્રાસ આપવો એ પત્ની માટે ગંભીર માનસિક ક્રૂરતા સમાન છે.

હાઇકોર્ટનો આખરી હુકમ 

• હાઇકોર્ટે ફેમિલી કોર્ટ અંબિકાપુરના તારીખ 02/04/2024 ના ચુકાદાને રદ કર્યો. 

• અપીલ મંજૂર કરીને હિન્દુ મેરેજ એક્ટ, 1955 ની કલમ 13(1)(i-a) હેઠળ પત્નીની છૂટાછેડા (Divorce Decree) ની અરજી મંજૂર કરવામાં આવી. 

• અરજદાર પત્નીને ભવિષ્યમાં કલમ 25 હેઠળ કાયમી ભરણપોષણ માટે અલગથી અરજી કરવાની સ્વતંત્રતા આપવામાં આવી.

આ ચુકાદો સ્પષ્ટ કરે છે કે ફેમિલી કોર્ટ એક્ટની કલમ ૧૪ મુજબ અદાલત પાસે વ્યાપક સત્તાઓ છે. જો ડિજિટલ પુરાવાઓ સામસામે પડકારવામાં ન આવે અને તેમાંથી ગંભીર માનસિક ત્રાસ સાબિત થતો હોય, તો અદાલત તેને ન્યાયના હિતમાં પુરાવા તરીકે સ્વીકારી શકે છે.

This information is for educational purpose only. For better reference kindly visit official website and take advise of advocate.